Summer School

Voorbij is het zeuren langs de zijlijn, mijn nieuwe taakomschrijving luidt 'onverstoorbaar doorgaan'. De taakomschrijving van een Web2.0 coach bij het NIOD, that is, want bij dat selecte gezelschap ben ik inmiddels ingelijfd. De reprise van de 12 Dingen zal als Summer School de boeken ingaan, de voorbereidingen zijn in volle gang.

Voor het programma zijn opnieuw alle 23 Archiefdingen doorgenomen. Alle 12 dingen keren terug, zodat afvallers uit de vorige cursus gewoon weer kunnen aanhaken. Wel zijn er wat accentverschillen: voor rss en Google Alerts is meer ruimte, en webcare krijgt meer aandacht. Tot het leesvoer behoren nu ook de dingen 20 - Footnote als voorbeeld van Archief2.0 in de praktijk - en 21 - Archief2.0 en de toekomst van archieven - uit de 23 Archiefdingen.

Deelnemers zullen minder aan zichzelf worden overgelaten. In de Summer School geen introductiemail op maandag en een vrijblijvende inloopbijeenkomst op vrijdag, maar per week twee bijeenkomsten waarin een nieuw ding wordt geïntroduceerd en voorgedaan.

Er wordt een duidelijker link gelegd tussen de speeltuin die Web2.0 lijkt te zijn en het werk. In elke bijeenkomst zal worden stilgestaan bij nut en noodzaak van een ding voor ons eerbiedwaardig instituut. Het is niet de bedoeling dat NIODFilm op YouTube en NIODFotoarchief op Flickr de hobby’s van een enkeling zijn, alle medewerkers moeten zich erbij betrokken voelen.

Voor het rooster, leesvoerlinks, presentaties, tutorials en tips kunnen de deelnemers terecht op het virtuele schoolbord van de coaches. Tot in India is aan de Summer School meegewerkt :-)

Ondertussen houden we 'n beetje in de gaten wat er elders gebeurt. Het NIOD is niet de enige waar afvallers en nieuwe aanhakers 'n crash course Web2.0 aangeboden krijgen. Bij het Nationaal Archief voegt men er een basiscursus HTML aan toe. Misschien ook iets voor ons?

Maar eerst: deelnemers werven! Morgen ga ik als een heus eenvrouwspromoteam met onze zomerse flyer bij alle collega’s langs :-)

Ding 9: Wiki's

Hoe specialistischer de kennis, hoe lager vaak de oplage van de boeken waarin die kennis te vinden is. Dat maakt informatie soms bijzonder lastig te achterhalen. Internet verlaagt de drempel naar het op grote schaal delen van kennis. Bovendien is het intikken van een zoekterm toch net even minder tijdrovend dan het heen en weer bladeren tussen het register en individuele pagina's in een boek.

En toch geloof ik er geen snars van. Van de verhalen die wiki's aanprijzen als dé manier om kennis te delen voor mensen die geen html kennen. De verhalen die erop neerkomen dat vóór de introductie van de wiki onze aardbol bevolkt werd door mensen die stonden te trappelen om voor een groot publiek te schrijven over wat dan ook, maar daarin gefrustreerd werden door hun eigen onvermogen om een website in elkaar te knutselen.

Mijn indruk is veeleer dat mensen die van 'n bepaald onderwerp echt veel weten en de behoefte hebben om die kennis met anderen te delen, zich door obstakels als html niet laten weerhouden en allang een eigen website zijn gestart. Ongetwijfeld zijn onder bijvoorbeeld de Wikipedia-schrijvers mensen die blij zijn nu eens hun specialistische zegje te kunnen doen, maar mij maak je niet wijs dat zij vóór de lancering van Wikipedia al met z'n allen zaten te verlangen naar meeschrijven aan een encyclopedie. Volgens mij heeft het aanbod de vraag gecreëerd, niet de vraag het aanbod.

Maar goed, nu het aanbod er is: zouden wij daar vraag naar hebben? We hadden bij Indischekamparchieven.nl voor een wiki-vorm kunnen kiezen. Een paar duizend lemma's zouden zo te maken zijn: alle kampen en alle plaatsen een eigen pagina met beschrijving; alle transportschepen een eigen pagina met informatie over bouw, diensttijd en eventuele ondergang; alle bataljons met een beschrijving van hun activiteiten; biografieën van belangrijke personen; alle monumenten ter herinnering aan de oorlog in Indië met foto...

'Oorlog in Indië' leent zich als thema goed voor een encyclopedie, en (dus) ook voor een Wiki. Omdat ik volstrekt geen verstand van krijgsmachtonderdelen heb, zou de input van mensen die bataljons, regimenten en rangen wél uit elkaar kunnen houden zeer welkom zijn. Maar een Oorlog-in-Indië-wiki openstellen voor bijdragen door elke, al of niet toevallige, voorbijganger? Ik voorzie eindeloze aanpassingen van sommige pagina's... was het kamp nou wel of toch niet erg? En wat klopt er nou wel of niet van de verhalen over varkensmanden? Iemand zin in een dagtaak als moderator?

Eerst maar 'ns de kunst afkijken bij de wiki's die op 23 Archiefdingen genoemd worden... maar de oogst valt tegen. Archives Wiki blijkt een veredeld adresboek voor archiefinstellingen in een beperkt aantal landen. Aardig hoor, maar de naam van een archiefinstelling is ook zó ingetikt in Google. De ArchiefWiki met z'n online archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen vind ik handiger. Wel kan er méér dan daar tot nu toe gedaan wordt. De definities uit de Archiefterminologie zouden verrijkt kunnen worden met praktische links, bij 'datering' bijvoorbeeld naar de online editie van Grotefend.

Via Geboren in 1809 benut het Regionaal Archief Tilburg de kennis van haar eigen bezoekers en stamboomonderzoekers, maar doordat de pagina's stikken van de type- en taalfouten maakt het geheel een amateuristische indruk. De pagina over de gezellige excursie van de projectdeelnemers naar het Nationaal Archief helpt ook niet echt.

Het nut van wiki's voor projecten zie ik sowieso nog niet zo. Als ik de wiki van de jaarlijkse bijeenkomst van Amerikaanse archivarissen uit 2008 bekijk, krijg ik de indruk dat de informatie over de bijeenkomst in het wiki-format geperst is omdat wiki's in de mode zijn, niet omdat een wiki de handigste vorm voor het presenteren van die informatie is.

Mijn (voorlopige) conclusie: wiki's lijken mij first and foremost geschikt voor het aanbieden van informatie die op een encyclopedische manier te ordenen is. Om meerdere mensen aan één informatiebron te laten bijdragen, zijn wiki's niet nodig; ook weblogs kunnen door meerdere auteurs gevuld worden. En voor discussies lijkt een forum mij handiger dan de overlegpagina bij een wiki-lemma.

Netiquette

Onze weekcoach probeerde vanmiddag tijdens de eerste inloopbijeenkomst van onze 12 Dingen cursus bij een aantal aarzelende cursisten de angst voor het bloggen weg te nemen. "Je kunt een blogposting altijd verwijderen of aanpassen," benadrukte ze een paar keer.

Yup, technisch kan het natuurlijk. Je kunt een typefout corrigeren, een link naar een website toevoegen, zinnen verbouwen, een plaatje veranderen, alinea's toevoegen en verwijderen, of zelfs het hele bericht van je weblog laten verdwijnen. Maar volgens mij zit er, als je netjes met je lezers wilt omgaan, wel een grens aan de ingrepen die je op je eigen berichten kunt of mag plegen.

Stel je voor. Je publiceert een bericht op je weblog. Er komen een stuk of tien reacties op, waardoor jij ervan overtuigd raakt dat je het op bepaalde punten in je bericht bij het verkeerde eind had. Dan kun je natuurlijk je bericht stilzwijgend aanpassen. Je haalt de alinea's eruit die je bij nader inzien niet vindt kloppen, je bouwt wat zinnen om, et voilá: je bericht komt overeen met je nieuwe inzichten. Als je dan ook nog even elk spoor van je verouderde inzichten uitwist door de reacties op je oorspronkelijke bericht te verwijderen, sta je er weer netjes op.

Netjes? Iemand die de moeite genomen heeft om een doorwrochte reactie op je bericht te schrijven, vindt het waarschijnlijk bar onbeleefd dat zijn reactie opeens verdwenen is. Iemand die op zijn eigen weblog een linkje naar jouw bericht heeft neergezet en heeft uitgelegd waarom hij het niet met je eens is, linkt nu - zonder het te weten - naar een bericht waarin iets heel anders staat; de aanleiding of context van zijn bericht is verdwenen. Dussehm... neuj, niet netjes.

Het alternatief? Geef aan wat je gewijzigd hebt. Dat kun je doen door zelf op je eigen bericht te reageren en in je reactie te melden dat (en hoe) je van mening veranderd bent. Je kunt er ook een geheel nieuw bericht aan wijden, en eventueel in je oorspronkelijke bericht een linkje naar het nieuwe bericht toevoegen. Een derde mogelijkheid is het toevoegen van tekst aan je originele bericht. De oorspronkelijke tekst laat je staan, maar je voegt er tekst aan toe en geeft aan dat die tekst een latere toevoeging is. Een manier die daarvoor op forums veel wordt gebruikt, is een door html geïnspireerde aanduiding:

< edit > Hier dacht ik later anders over, namelijk ... < /edit >

Bijkomend voordeel: als je je lezers op deze manier in de gelegenheid stelt om jouw denkproces te volgen, wordt je weblog er volgens mij alleen maar interessanter op ;-)

Waarom Wordpress wint...

Op één punt vind ik Blogger veruit de mindere van Wordpress: in hoe het omgaat met afbeeldingen. 'n Verslag van 'n avond klooien...

Wanneer je een bericht wilt voorzien van een afbeelding, die afbeelding ergens op internet staat en je eenvoudigweg een link naar die afbeelding in je bericht zet, is er bij Blogger nog niet direct iets aan de hand. Je klikt op het afbeeldingsicoontje boven je bericht, voert de url van de afbeelding in, geeft aan waar de afbeelding in je bericht moet komen en hoe groot, en drukt op ‘afbeelding uploaden’.

Maar als de maker van de website waarop het plaatje staat waarnaar jij linkt, besluit zijn website te veranderen en het plaatje verplaatst of verwijdert, ben jij je plaatje kwijt. Op je weblog verschijnt dan in plaats van het plaatje een lelijk rood kruisje. Ik vind het vervelend zo afhankelijk te zijn van wat anderen op internet doen, en upload mijn plaatjes daarom liever.

Het uploaden van een plaatje dat in mijn eigen computer staat, gaat bij Blogger zonder problemen. Ook dan is er dus nog niets aan de hand. Behalve dan dat me volmaakt onduidelijk is waar die afbeelding blijft, hoe ik de afbeelding kan aanpassen als-ie per ongeluk toch wat te groot op mijn weblog blijkt te belanden, en hoe ik een afbeelding kan verwijderen.

Ik besluit met de laatste vraag te beginnen. Als ik op de Helppagina van Blogger opzoek hoe ik een eenmaal geüploade afbeelding kan verwijderen, krijg ik het advies om het hele bericht, inclusief afbeelding, te verwijderen. Huh? Ik wil alleen de afbeelding kwijt, niet het bericht! Nu kan ik natuurlijk de code die ervoor zorgt dat het plaatje in mijn bericht verschijnt, uit mijn bericht halen. Dan heb ik bereikt wat ik wilde: de afbeelding staat niet meer in mijn bericht. Maar dan blijft mijn plaatje blijkbaar nog wel ergens staan, want ik heb het per slot van rekening net naar 'ergens' geüpload. Waar is 'ergens'? En hoe kom ik daar?

Omdat ik niet helemaal snap waarom op de helppagina van daarnet wordt gezegd dat ik 300MB aan ruimte voor afbeeldingen heb, terwijl onderin het schermpje waarmee ik de afbeelding uploadde staat dat ik 1024MB mag uploaden, besluit ik maar 'ns op het vraagteken onderin het uploadschermpje te klikken. De bijbehorende help-pagina blijkt niet in het Nederlands beschikbaar, maar de Engelstalige pagina die verschijnt, beantwoordt mijn vraag naar de verblijfplaats van mijn afbeelding. "Images and photos that are uploaded through Blogger get stored in your Picasa Web Albums, which are part of your Google Account." Aha. 'Ergens' is een Picasa Web Album. En daarin blijk ik 1024 MB ofwel 1GB aan afbeeldingen neer te mogen zetten, en niet 300MB of "zoveel afbeeldingen als u wilt", zoals de Nederlandstalige help-pagina's van Blogger melden.

Okido, op naar Picasa. Vanuit de helppagina klik ik door naar Picasa, waar ik inlog met mijn Google-account. Mijn webalbum blijkt twee mappen te bevatten. In de ene map staat het plaatje dat bovenaan mijn weblog staat, twee keer. In de andere map vind ik vijf keer mijn eigen hoofd. Welke plaatjes daadwerkelijk in mijn blog staan en waarom een plaatje dat ik maar één keer geüpload heb twee of zelfs vijf keer in mijn webalbum staat? Géén idee. Ik besluit de overbodige plaatjes te verwijderen en krijg de mededeling dat het 24 uur kan duren voordat de verwijdering is doorgevoerd. Het kan dus zijn dat ik net het verkeerde plaatje verwijderd heb, en morgen mijn blog oud-papier- en hoofdloos is... We’ll see.

Ik laat Picasa voor wat het is, en stoei in Blogger verder met het plaatsen van plaatjes bij een blogbericht. Hoewel ik mijn cursor heb neergezet op de plek waar het plaatje komen moet, zet Blogger de code die ervoor zorgen moet dat het plaatje bij mijn bericht verschijnt bovenaan mijn tekst. Als ik het plaatje op de plek wil hebben die ik in gedachten had, ergens halverwege, moet ik de code zelf verplaatsen. Niet handig.

Als ik de code eens goed bekijk, vallen me een paar dingen op. De html-code begint en eindigt met een a. Dat betekent dat mijn plaatje aanklikbaar gaat zijn. Als ik het uitprobeer, blijkt een klik op het plaatje ervoor te zorgen dat mijn weblog verdwijnt en een webpagina verschijnt met daarop alleen het plaatje. Nuttig? Neuj. Ik sloop de klik-code eruit. Mocht ik mijn lezers via het plaatje naar een interessante webpagina willen sturen, dan kan ik er altijd nog voor zorgen dat het plaatje weer aanklikbaar wordt, dan wél naar iets nuttigs doorstuurt en dat nuttigs bovendien opent in een nieuw scherm, zodat mijn lezers niet opeens mijn weblog kwijt zijn.

Er is nog meer sloopwerk te doen. In de code die ik nog over heb, staat dat de cursor moet veranderen als ’n bezoeker met de muis over het plaatje gaat. Omdat ik er inmiddels voor gezorgd heb dat het plaatje niet meer aanklikbaar is, heeft het weinig zin de cursor van pijltje in handje of andersom te laten veranderen. Ook dat stukje code sneuvelt.

Ik compenseer mijn sloopwerk door ook iets toe te voegen, namelijk een naam voor het plaatje. De tekst die ik neerzet tussen de aanhalingstekens achter ‘alt=’ zal verschijnen als bezoekers van mijn blog met hun muis over het plaatje gaan. Tot slot controleer ik nog even of de afmetingen van het plaatje me bevallen. Bloggers definitie van ‘klein’ blijkt niet helemaal de mijne. In de code pas ik daarom de breedte en hoogte van de afbeelding nog maar een beetje aan.

‘t Is allemaal niet direct ‘html voor gevorderden’, maar voor wie helemaal geen ervaring met html heeft, is al dit gesleutel toch behoorlijk lastig. Handig is anders. Heel anders. Handig heet Media Library, en zit in Wordpress.

Op het dashboard van Wordpress zit onder de tab Media een Library. In deze media-bibliotheek worden alle afbeeldingen opgeslagen die je uploadt. Je kunt rechtstreeks naar de Library uploaden, maar je kunt een plaatje ook pas uploaden wanneer je het tijdens het schrijven van een bericht daadwerkelijk wilt gaan plaatsen.

Als je een afbeelding uploadt, krijg je van Wordpress automatisch de mogelijkheid om aan de afbeelding een url toe te voegen. Laat je het url-veld leeg, dan wordt je afbeelding gewoon een afbeelding. Zet je er wel een webadres neer, dan kunnen bezoekers op de afbeelding klikken om bij die website te komen. Ook kun je de afbeelding een naam geven, zonder dat je er html voor hoeft te kennen of kunnen. Wil je een afbeelding in een later bericht opnieuw gebruiken, dan kun je bij het schrijven van dat bericht eenvoudig de al geüploade afbeelding uit de Media Library selecteren.

Terwijl de webalbums van Picasa uitsluitend voor afbeeldingen bedoeld zijn, is in de Media Library van Wordpress ook alle ruimte voor andere bestanden. Je kunt bijvoorbeeld pdf-bestanden uploaden. Als je in een bericht een link naar dat pdf-bestand neerzet, kunnen bezoekers het bestand openen en/of op hun eigen computer opslaan door op de link in jouw bericht te klikken.

In de Media Library zie je in één oogopslag in welk bericht in je weblog een afbeelding of bestand staat. Je kunt er de bestanden filteren, bewerken en verwijderen. Bovenaan de bestandenlijst zie je hoeveel van de 3 Gigabyte aan opslagruimte – 2 Gb méér dan je basisruimte bij Picasa - je al gebruikt hebt en hoeveel er nog beschikbaar is.

Kortom: bij Wordpress hoef je voor het beheer van je afbeeldingen en bestanden je weblog niet uit. Je hoeft bovendien geen enkele html-ervaring te hebben om afbeeldingen én andere bestanden in je berichten op te nemen op de manier die jij wilt. En daarmee wint Wordpress het voor mij van Blogger.

Blogger vs Wordpress

Mijn weblog heeft de nodige omzwervingen achter de rug. ‘k Begon ooit op Web-log.nl, tot men daar besloot om alle gratis weblogs van een schreeuwerige reclamebalk te voorzien. Ik verhuisde mijn blog naar de webserver van een bevriende Java-programmeur, die experimenteerde met Pebble, open source weblogsoftware van een Amerikaanse collega. Toen het spaaklopen van de vriendschap een nieuwe verhuizing noodzaakte, deed de mooie vormgeving van het weblog van een collega uit een ver verleden me bij Wordpress belanden. Daar staat mijn weblog inmiddels al ruim een jaar schandelijk verwaarloosd te wezen.

Omdat ik aan Wordpress gewend ben, was het op Blogger aanvankelijk ’n beetje zoeken naar instellingen en mogelijkheden. Heel lang duurde die zoektocht niet: de mogelijkheden bij Blogger zijn hetzelfde als bij Wordpress, hoogstens staan ze op een andere plek op het dashboard. Voor zover ik heb kunnen ontdekken, heeft Wordpress drie dingen die Blogger niet heeft: een overzichtelijke openingspagina, statistieken en een mediabibliotheek. Op die laatste kom ik in een volgend bericht terug, voor nu eerst de andere twee.

Het dashboard opent bij Wordpress met een pagina waarop je in één oogopslag kunt zien hoeveel berichten, pagina's, categorieën en tags je weblog telt; wat er aan recente reacties is geplaatst; op welke andere blogs naar het jouwe gelinkt wordt; wat je de laatste tijd op je blog gedaan hebt (nieuwe berichten plaatsen, pagina's wijzigen etc.); welke concepten (drafts) je de laatste tijd hebt geschreven; en statistieken van het aantal malen dat pagina's op je blog bekeken zijn, met vermelding van de pagina die het meest bekeken werd.

Je kunt de pagina aanpassen naar je eigen smaak: items verwijderen, items op een andere plaats neerzetten, en aangeven in hoeveel kolommen je de pagina wilt indelen. Op de website van Wordpress vond ik er, temidden van veel meer instructiefilmpjes, een aardig filmpje over.



Bij Blogger kun je deze gegevens - met uitzondering van de statistieken - ook wel achterhalen, maar 't is prettig ze op één pagina bij elkaar te hebben. Aan statistieken doet Blogger niet. Dat betekent dat jij pas weet dat iemand een bericht gelezen heeft als hij of zij een reactie achterlaat. Wordpress laat je, behalve de reacties, ook zien hoeveel niet-reageerders zijn langsgekomen en op welke pagina.

Maar er is ook iets dat Blogger op Wordpress voor heeft, afgezien van de mogelijkheid je blog te gelde te maken: je kunt het stylesheet van je blog (onder de tab Indeling >> html bewerken) zelf aanpassen. Het aantal standaard-skins - Blogger noemt ze sjablonen - is bij Wordpress weliswaar veel groter dan bij Blogger, maar de mogelijkheden voor het aanpassen van de meeste skins zijn erg beperkt. Als je onbeperkt aan de html wilt kunnen sleutelen, zul je een betaald Wordpress-account moeten nemen. Bij Blogger mag je de vormgeving van je webstek gratis naar je hand zetten, en dat is voor ’n aan boeken kopen verslaafde pietlut als ik toch wel erg prettig ;-)

Klaar voor de start

Zo, klaar. Nou ja, ongeveer. 'k Heb een plaatje achter de titel van mijn weblog gezet, de html versleuteld zodat de titel van mijn weblog mijn geachte lezers niet in hoofdletters tegemoet geschreeuwd wordt, de navigatiebalk laten kleuren bij de rest van de pagina, en mijn profiel gevuld. Maar zolang hier niets te lezen valt, schiet al die noeste arbeid haar doel natuurlijk glansrijk voorbij. Hm. Arbeid. Oh ja. Vakantie. Deze week. Nu.